Hele generaties zijn opgegroeid met het idee dat er niets rechtvaardiger is dan ‘eerlijk delen’. De invulling van dat ‘eerlijk’ is heel eenzijdig: het geld moet via de overheid van rijkere mensen naar armere mensen stromen. Maar slaan we daar niet in door? Is het niet economisch verstandiger, duurzamer en misschien zelfs wel rechtvaardiger om ons tevreden te stellen met het in stand houden van een sociaal minimum rond het bijstandsniveau?
Uitgeperste citroen
Nu de citroen, die werkend Nederland voor de overheid is, zich niet verder laat uitpersen richten begerige blikken zich op de vermogens. De Franse econoom Thomas Piketty schreef in 2013 in Le Capital au XXIe siècle (in 2014 in het Nederlands vertaald als Kapitaal in de 21e eeuw) dat vermogen de grote aanjager van economisch ongelijkheid is. Logischerwijze is vermogen ongelijk verdeeld, zo hebben ouderen bijna per definitie meer vermogen dan jongeren.
Waar het meeste geld is te halen
Volgens de Volkskrant is bij vermogenden ‘volgens het draagkrachtbeginsel niet alleen het meeste geld te halen’, maar worden dan ook ‘de mensen belast die het geld het beste kunnen missen. Kortom, de sterkste schouders.’ (aldus economieverslaggever Peter de Waard op 29 september jongstleden). Een groot deel van dat vermogen zit bij de babyboomgeneratie die op het punt staat het tijdelijke met het eeuwige te verwisselen met een nalatenschap van zo ‘n 1.000 miljard euro.
Babyboomgeneratie
Dat die generatie dat vermogen over het algemeen heeft opgebouwd door hard te werken en zich de lasten van een eigen huis op de hals te halen doet er niet toe. Ze worden net als een rijke toerist in een arm land gezien als een zak geld die leeggetrokken kan worden. En kunnen is hier moeten, want de overheid heeft als taak om iedereen te voorzien van een dak boven het hoofd, goed onderwijs, goede gezondheidszorg, culturele verheffing, naast de zorg voor veiligheid, infrastructuur, de natuur, het milieu en een leefbaar klimaat.
Oneindige zorgtaak van de overheid
Het is, kortom, een oneindige zorgtaak om iedereen niet alleen gelijke kansen te geven, maar liefst ook gelijke uitkomsten. Combineer dat met het gegeven dat politici en ambtenaren niet persoonlijk hoeven in te staan voor de gevolgen van (vaak heel voorspelbare) financiële miskleunen en je weet zeker dat de overheid de welhaast onbedwingbare neiging heeft om uit te dijen.
Bezwijken onder schuldenlasten
Zowel Europa, Amerika als China dreigen inmiddels te bezwijken onder ongekende schuldenlasten. De middelen van overheden en centrale banken om de economie te stimuleren zijn uitgeput, waarbij Europa zich ook nog eens met excessieve energielasten uit de markt prijst. Waar grote delen van de samenleving, inclusief het bedrijfsleven, aan het overheidsinfuus hangen, staan bezuinigingen gelijk aan electorale zelfmoord en resteert er weinig anders dan het ‘eerlijk delen’ verhaal. Zelfs kleine spaarders komen in het vizier en erfenissen lijken een makkelijke prooi.
‘Onverdiend’ vermogen
Een erfenis wordt gezien als ‘onverdiend’ inkomen waar de ontvanger geen arbeid of tegenprestatie voor heeft geleverd. En ‘onverdiend’ is dan al gauw ‘oneerlijk’ in de ogen van de linkse partijen (links in de zin van voorstanders van een grote rol voor de overheid). We moeten solidair zijn met iedereen die het wat minder heeft getroffen, ook met mensen die verkeerde keuzes hebben gemaakt toen ze nog (zeer) goed verdienden en met immigranten die geen enkele bijdrage aan onze verzorgingsstaat hebben geleverd. Solidariteit is mooi, behalve als het om solidariteit tussen de generaties gaat.
Frankrijk als voorbeeld
Laten we bij het verhaal van ‘eerlijk delen’ vooral ook niet de ervaring van de Franse socialist François Mitterrand niet vergeten. Zijn partij ging begin jaren 80 met de communisten in zee: ‘eerlijk delen’ in optima forma! Ze nationaliseerden de banken, het verzekeringswezen en de defensie-industrie. De lonen stegen, de gewerkte uren daalden en dromen van luilekkerland werden werkelijkheid in la douce France. Helaas brachten rijkere Fransen massaal hun geld en kapitaal naar het buitenland en volgde er al snel een economische crisis, waarna de bakens snel moesten worden verzet.
Franse schulden ‘eerlijk’ verdelen?
Dat gebeurde en dat valt te prijzen in Mitterrand. Er waren en zijn genoeg geestverwanten die het eerlijker vinden om schaarste solidair te delen, dan te leven in een kapitalistisch systeem met ‘oneerlijke’ verschillen. Maar de toon was gezet en inmiddels gaat de staatsschuld van Frankrijk richting de 4.000 miljard euro en wordt er druk gezocht naar mogelijkheden om die schuld ‘eerlijk’ te delen met het rijkere deel van Europa.
We hadden heel rijk kunnen zijn
Zolang politici goede sier kunnen maken met pleidooien voor het lekker populistische (!) ‘eerlijk delen’ en niet afgerekend worden op de financiële rampen die ze veroorzaken blijft het ideaal van een duurzame samenleving een fata morgana. We dreigen nu te verdrinken in de schulden in plaats van dat we zwemmen in het geld. Dat laatste was als land met vruchtbare grond, een gunstige ligging, een goed opgeleide bevolking en een enorme gasbel onder de grond met verstandig beleid heel goed mogelijk geweest.
Liever rentenieren dan kromliggen voor je schulden
De huidige roofzuchtige mentaliteit (in de woorden van de Volkskrant: waar is het meeste geld te halen?) heeft, soms onder het mom van ‘investeren’ voor de toekomst, geleid tot gigantische ‘leningen’ van toekomstige generaties. Daarnaast vormt het verwante beleid gericht op geldontwaarding (jaarlijks 2% inflatie als doel) en het belasten van vermogen een stimulans om schulden te maken. Maar waar we behoefte aan hebben, is juist het opbouwen van reserves. Je kunt beter rentenieren dan kromliggen voor je schulden. Zowel privé als voor de samenleving als geheel (met de overheid als schild voor de zwakken) is het verstandig om reserves te hebben voor magere jaren. Die zijn van alle tijden en lijken al akelig dicht voor de deur te staan.
Dit artikel is op 19 oktober 2026 gepubliceerd op de website van NieuwRechts: https://nieuwrechts.nl/113704-de-overheid-heeft-nooit-genoeg-nu-is-uw-vermogen-aan-de-beurt/