Van de zeven christelijke hoofdzonden (hoogmoed, hebzucht, wellust, afgunst, gulzigheid, toorn en luiheid) vormt hoogmoed de grootste bedreiging voor de westerse beschaving. We denken onze zaakjes hier in Europa beter voor elkaar te hebben dan in de rest van de wereld en willen op allerlei terreinen koploper zijn. Of het nu gaat om ontwikkelingssamenwerking, maatregelen tegen de klimaatverandering of de opvang van vluchtelingen (om maar een paar voorbeelden te noemen): Europa wijst de weg. Of die weg naar een duurzame oftewel volhoudbare toekomst leidt, is maar helemaal de vraag. Laten we de voorbeelden eens bij langs lopen, vooral aan de hand van ons voorbeeldige eigen land natuurlijk.
Ontwikkelingssamenwerking
De Verenigde Naties en de OESO spraken in 1970 af dat rijke landen 0,7% van hun bruto nationale inkomen zouden besteden aan ontwikkelingssamenwerking. Slechts een paar landen (landen als Noorwegen, Duitsland en Nederland) hebben zich daar ooit aan gehouden. Gelukkig maar zou je kunnen zeggen, want het is een groot drama gebleken, met vaak averechtse effecten. Niet zo vreemd als je bedenkt dat het al moeite genoeg kost om subsidies in eigen land op de juiste plek te krijgen. Voorbeeldlanden als Tanzania en Sierra Leone zijn bijkans bedolven onder ontwikkelingshulp, maar behoren tot de armste landen ter wereld. De tien armste landen ter wereld liggen allemaal in Afrika, waar de goedbetaalde ontwikkelingshelpers de deuren de afgelopen decennia hebben platgelopen. Het zijn vooral corrupte lokale elites en de ontwikkelingswerkers zelf die hiervan hebben geprofiteerd. Frans van der Steen merkte na vier jaar veldervaring al zo’n 30 jaar geleden op (nota bene in de Volkskrant) dat ontwikkelingswerkers er een nogal luxe levensstijl op na hielden en dat het verschil in verdiensten tussen een ontwikkelingswerker en zijn doelgroep groter was dan ‘in de koloniale tijd tussen een planter en een koelie’.
Klimaatverandering
Tweede Kamerlid Van Weyenberg (D66) vertelde op 12 november 2020 op Twitter opgetogen: ‘Bedrijven die te veel CO2 uitstoten gaan een boeteheffing betalen (…) en daarmee lopen we voorop in Europa. Wij zijn het eerste land dat echt zo’n heffing bovenop het Europese systeem invoert. Dat is ook nodig. Want op die manier halen we de doelen van Parijs. En voor D66 is het helder: dit is pas het begin, want het moet nog ambitieuzer, we willen ook nog een extra heffing.’ Ja, ‘Goed klimaat – D66 krijgt het voor elkaar’, aldus een D66-verkiezingsslogan.
De euforie was groot na het akkoord van Parijs in 2015. Afgesproken werd om de mondiale stijging van de temperatuur in 2100 te beperken tot ruim onder de 2 °C boven het pre-industriële niveau met als streven 1,5 °C. Europa en Nederland gingen voor het koploperschap, zelfs De Nederlandse Bank wilde de op zich al ambitieuze doelen van het Energieakkoord uit 2013 aanscherpen. De ambities en de plannen buitelden over elkaar heen, met als kras voorbeeld dat we op korte termijn los moesten van het gas. Een toekomst zonder fossiele brandstoffen, zonder kernenergie ook, maar met veel windmolens en subsidies. Anno 2026 zitten we met netcongestie, dure energie en energiearmoede, industrieën die dreigen te verdwijnen, dreigende elektriciteitstekorten, maar er rijden wel massa’s gesubsidieerde elektrische auto’s rond. Wat voor soort mensen zouden daar toch in zitten? Mensen die ook nog eens financieel profiteren van de netcongestie dankzij de accu van hun elektrische auto. De elitepartijen D66, GroenLinks en de PvdA zorgen goed voor hun achterban. En hebben de tientallen miljarden euro’s (of zitten we inmiddels al in de honderden?) die we hieraan hebben besteed al een meetbaar effect gehad op de temperatuur?
Vluchtelingen en islamisering
Veel vluchtelingen komen uit islamitische landen. Dat is niet zo vreemd gezien de problemen aldaar en de hoge fertiliteit. Wat daarbij opvalt, is dat die vluchtelingen niet in de islamitische regio blijven. Daar zijn ook veel landen die dankzij de export van olie en gas puissant rijk zijn met een aanzienlijk lagere bevolkingsdichtheid dan in Europa. De islamitische normen en waarden staan haaks op die van onze democratische rechtsstaten. Vrouwen, Joden en homo’s zijn minderwaardig en voor verontrustend veel moslims gaan de barbaarse regels van de sharia boven democratisch vastgestelde wetten. Ook de naïeve participatieverklaring van minister Asscher uit 2017 heeft hier niets aan veranderd. Speculaties over een gematigde Europese variant van de islam zijn al even naïeve vormen van wensdenken gebleken die ons geen steek verder brengen. De islam laat zich kennen als een onhervormbaar brok graniet. Hoe groter we dat brok maken hoe minder vrijheid, humor, tolerantie, inclusiviteit en democratische rechtsstaat we overhouden. Theodor Holman verwoordt het treffend: ‘Het lijkt mij duidelijk: Joden stellen vragen; islamieten stellen eisen.’ En dan denken wij als dolende kerkverlaters dat het vanzelf wel goedkomt omdat onze bedoelingen zo nobel zijn en we immers allemaal gelijk zijn.
Conclusie
Honderden miljarden euro’s hebben we de afgelopen decennia uitgegeven aan ontwikkelingshulp, maatregelen tegen klimaatverandering en de opvang van vluchtelingen. De wereld is er per saldo niet beter van geworden. Het beleid komt voort uit de gedachte dat wij zondig en schuldig zijn, het hier in Europa beter voor elkaar hebben en dat ons een hoofdrol op het wereldtoneel past. We hadden het inderdaad goed voor elkaar, maar zijn mondiaal gezien steeds irrelevanter geworden als je kijkt naar allerlei staatjes die ertoe doen (zoals qua bevolkingsaantallen, grootte en groei van de economie, patenten, investeringen, militaire middelen).
Hoogmoed komt voor de val en als we zo doorgaan is die val onvermijdelijk. Wat de drie voorbeelden gemeen hebben, is dat het gaat om zogenaamde postmaterialistische thema’s waar vooral hoogopgeleiden en dominees zich druk om maken. De nadruk ligt meer op goede intenties dan op goede uitkomsten: ‘Gesinnungsethik’ in plaats van ‘Verantwortungsethik’ noemde de Duitse socioloog Weber dat. Liever allemaal arm, ‘duurzaam’ en multicultureel dan ‘oneerlijke’ verschillen, kernenergie en baas in eigen huis. De welgestelden kunnen zich dat permitteren, maar als de bom barst zullen ook zij de gevolgen voelen. Chaos zal het gevolg zijn als elementaire zaken als huisvesting, sociale voorzieningen, onderwijs en gezondheidszorg onbetaalbaar worden. Ons past de deugd van bescheidenheid en zuinig zijn op wat in de loop van generaties is opgebouwd, ook al zal dat een tandje minder moeten. Vanuit die defensieve, of zo u wilt conservatieve, houding valt er gelukkig nog heel wat te redden.
Dit artikel is op 19 juni 2026 gepubliceerd op de website van NieuwRechts:
https://nieuwrechts.nl/111406-europas-hoogmoed-in-klimaat-migratie-en-hulp-leidt-tot-zelfvernietiging/